Editör: Prof. Dr. Recep Demirbağ
Soru:
Uz.Dr.Nijat Bakhshaliyev
Cevap: Uz.Dr.Nijat Bakhshaliyev
Yardımcı Editör: Uz.Dr.Yiğit Çanga

A) Hastaya özgü öneriler:

Hastanın daha önce normotansif olması ve 20’inci haftadan sonra tansiyonunda yükselme olması nedeniyle gestasyonel HT tanısı konulmuştur. Diğer testler yapılarak preeklampsi ve hipertansiyonun diğer nedenleri dışlanmalıdır. Hastaya metildopa 3×1 tb başlanmalı ve gerekirse arttırılarak 3×2 tb dozda verilmelidir. Bu tedaviyle TA kontrol altına alınamadığı durumlarda amlodipin düşük dozda başlanmalı ve hipotansiyondan kaçınmak için yavaş titre edilmelidir. Doğumdan sonra depresyon riski oluşturduğundan metildopa kesilmeli, tedaviye amlodipinle devam edilmelidir.

B) Genel öneriler:

HT hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerde gebelikte önemli morbidite ve mortalite nedenidir. Tüm gebeliklerin yaklaşık %15’inde karşılaşılan durum olup hem anne hem de fetüs için tehlike oluşturabilir. HT gelişen anne abruptio plasenta, SVO, organ yetersizliği ve dissemine intravasküler koagülasyon bozukluğu, fetüs ise intrauterin gelişim gecikmesi, erken doğum ve intrauterin ölüm açısından risk altındadır. Bu nedenle gebelikte HT yakından takip ve tedavi edilmesi gereken bir durumdur. Gebelikte HT şöyle sınıflandırılabilir:

  1. Önceden var olan HT
  2. Gebelik hipertansiyonu
  3. Önceden var olan HT üzerine proteinüriyle birlikte gebelik hipertansiyonun eklenmesi
  4. Doğum öncesinde sınıflandırılmamış HT

Önceden var olan HT gebeliğin 20’inci haftasından önce HT tanısının konulduğu durumdur. Genellikle doğumdan 42 gün sonra da devam eder. Buna karşılık gestasyonel HT gebeliğin 20’inci haftasından sonra ortaya çıkar ve doğumdan sonraki ilk 42 gün içinde de kaybolur. Her iki durumda da az miktarda proteinüri görülebilir. Fakat proteinürinin arttığı durumlarda preeklampisiden şüphelenmek gerekir. Bu durumda hastalarda baş ağrısı, görme bozukluğu, üst kadran ağrısı, platelet sayısında düşme ve karaciğer enzimlerinde yükselme de gözlenebilir. Bu durum gebelikte morbidite ve mortaliteye neden olan bir durumdur ve acil tanı ve tedavi gerektirir. Daha önceden tansiyonu ölçülmeyen ve ikinci trimesterde HT saptanan grup, antenatal sınıflandırılmamış HT’dir. Bu vakalarda HT doğumdan 42 gün içinde kaybolursa gestasyonel HT, kaybolmazsa önceden var olan HT şeklinde sınıflandırılmalıdır. Sistolik kan basıncının (SKB)140 mmHg’nın ve/veya diyastolik kan basıncının (DKB) 90 mmHg’nın üzerinde olması müdahale gerektirmektedir. SKB 140-150 mmHg ve/veya DKB 90-99 mmHg arasında olan durumlarda nonfarmakoloijk yaklaşımla tansiyon kontrol altına alınmaya çalışılmalıdır. Preeklampisinin dışlanması ve tansiyon seyrini yakından takip etmek amacıyla böyle hastalar birkaç gün servise yatırılmalıdır. Normal diyet verilmeli, tuz kısıtlanması uygulanmamalıdır. Günlük 1g kalsiyum ilavesinin preeklampisini azalttığı düşünülürse de HT üzerine olan etkisi tartışmalıdır. Balık yağı, vitaminler ve başka gıda ilavelerinin hipertansiyonu önlemek adına kesin faydası gösterilememiştir. Gebelere kilo vermesi de önerilmemektedir, çünkü fetüsün büyümesinde gerilemeye neden olabilir. Bunun yerine gebelikten önce kiloya dikkat edilmesi daha faydalıdır. Hipertansiyonun tedavisinde kullanılan ACE inhibitörü, ARB, renin inhibitörleri özellikle de ikinci ve üçüncü trimesterde fetotoksik etkiye sahiptir. Bu ilaçları kullanan hastalar gebe kaldığı takdirde ilaç güvenli ilaçlara değiştirilmeli ve fetüs yakın takibe alınmalıdır. Metildopa uzun süreli tedavide tercih edilen bir ilaçtır. Alfa/BB özelliğine sahip olan labetolol da metildopa kadar etkili bir ilaçtır. Ciddi HT’de metoprolol iv kullanılabilir. Nifedipin gibi KKB ikinci tercih ilaçlardır. Eklampiside İV magnezyum sülfat kullanılmalıdır. SKB’ın 170 mmHg ve/veya DKB’ın 110 mmHg ve üzerinde olması acil bir durumdur, bu durumda gebelerin hastaneye yatırılması gerekmektedir. Hipertansif acilde sodyum nitroprussid 025 -05 µg/kg/dk dozdan başlanmalı, pulmoner konjesyonun eşlik ettiği preeklampiside nitrogliserin iv 5 µg/dk dozda başlanmalıdır.

İlaç Sınıf FDA sınıfı Plasentayı geçiyor mu? Süte geçiyor mu? Yan etkileri
Aliskiren Renin inhibitörü D Bilinmiyor Bilinmiyor Bilinmiyor (kısıtlı deneyim)
Atenolol Beta bloker D Evet Evet Hipospadias (ilk trimester), doğum defekti, düşük doğum ağırlığı, bradikardİ ve hipoglisemi (ikinci ve üçüncü trimester)
Kaptopril ACEI D Evet Evet Renal ve tubuler displazi, oligohidroamniyos, büyüme geriliği, kafatasının ossifikasyon bozukluğu, akciğer hipoplazisi, kontraktürler, büyük eklemler, anemi, intrauterin fetal ölüm
Kandesartan ARB D Evet Evet Renal ve tubuler displaz, oligohidroamniyos, büyüme geriliği, kafatasının ossifikasyon bozukluğu, akciğer hipoplazisi, kontraktürler, büyük eklemler, anemi, intrauterin fetal ölüm
Enalapril ACEI D Evet Evet Renal ve tubuler displazi, oligohidroamniyos, büyüme geriliği, kafatasının ossifikasyon bozukluğu, akciğer hipoplazisi, kontraktürler, büyük eklemler, anemi, intrauterin fetal ölüm
Furosemid Diuretik C Evet İyi tolere edilir, süt üretimini azaltır Oligohidroamnios
Gliseril trinitrat Nitrat B Bilinmiyor Bilinmiyor Bradikardi, tokolitik
Hidralazin Vazodilatör C Evet Evet Maternal yan etki lupus benzeri semptomlar, fetal taşiaritmiler
Hidroklorotiyazid Diuretik B Evet Evet sütü azaltır Oligohidroamnios
İsosorbid dinitrat Nitrat B Bilinmiyor Bilinmiyor Bradikardi
Labetolol Alfa/beta bloker C Evet Evet İntrauterin büyüme geriliği (ikinci ve üçüncü trimester), neonatal bradikardi ve hipotansiyon (doğuma yakın kullanıldığında)
Metildopa Santral alfa agonist B Evet Evet Hafif neonatal hipotansiyon
Metoprolol Beta bloker C Evet Evet Fetüste bradikardi ve hipoglisemi
Nifedipin Kalsiyum kanal blokeri C Evet Evet Tokolitik, magnezyum sulfatla sinerjizm sonucu hipotansiyon ve fetal hipoksiye neden olabilir
Spirinolakton Aldosteron antagonisti D Evet Evet, süt üretimini azaltabilir Antiandrojenik etki, fetal kleft (ilk trimester)


Yardımcı Editör Notu:

Magnezyum sülfat (i.v) eklampside epileptik nöbetlerin kontrolü için kullanılır, antihipertansif etkili bir ajan değildir. Sodyum nitroprusside ise çok ciddi acil hipertansif ataklarda (siyanid ve tiyosiyanat toksisitesi ve intrakraniyal basınçta artış yan etkisi göz önüne alınarak) mümkün olan en kısa sürede kullanılmalıdır.

Bölüm Editörü Notu:
Ek öneri yok
Anahtar Kelimeler: