Editör: Prof. Dr. Kurtuluş ÖZDEMİR
Soru: Doç. Dr. Kaan OKYAY
Cevap: Uz. Dr. Ali DOĞAN
Yardımcı Editör: Uz.Dr. Serkan ÜNLÜ

A) Hastaya özgü öneriler;

YOAK’ların son dönem böbrek yetmezliği hastalarında kullanımı ile ilgili veriler yetersizdir. HD hastalarında CHADSVASc ≥ 2 olan hastalarda varfarin kullanımı düşünülebilir. HD günlerinde INR düzeyi kontrol edilerek, INR 2’nin altındaysa heparin ve varfarin verilebilir. INR 2-3 arasında ise heparin verilmeyebilir. Sistemde tromboz düşündürecek bulgu varsa, ayrıca heparin verilir. DMAH ile HD’ye ilişkin veriler vardır. 0.4-1mg/kg/gün enoksaparin ile UFH gibi güvenli diyaliz uygulanabilir.

B) Genel öneriler;

Yaklaşık olarak sekiz diyaliz hastasından birinde AF gelişmektedir. AF diyaliz hastalarında artmış mortalite ile ilişkilidir. YOAK’ların hemodializ hastalarında ve ciddi KBH (GFR < 25-30 ml/dk) olan hastalarda kullanımına ilişkin randomize çalışma yoktur. ACC/AHA’nın AF kılavuzunda CHADSVASc ≥2 ise HD hastalarında varfarin kullanımı önerilmektedir. Ancak bu konuda inme riskini değiştirmediği, hatta arttırdığına dair veriler de mevcuttur. Varfarin kullanan HD hastalarında ek antikoagülan kullanımının da gerekli olmadığı görülmüştür.

Yardımcı Editör Notu:

HD hastaları genellikle genişlemiş atriyumlara sahip olduğundan AF bu hastalarda oldukça sık görülmektedir. Yine KBH ve risk faktörleri nedeniyle bu hastaların CHA2DS2-VASc skoru yüksek saptanmaktadır ve mevcut önerilere göre antikoagülan kullanmaları gerekmektedir ancak HD hastalarında kanama komplikasyonları çeşitli nedenlerle sık görülmektedir ve aynı zamanda HAS-BLED skorları da yüksek saptanmaktadır.Antikoagulasyon tedavi kararı ise takip eden hekimin görüşü ile oldukça zorlanılarak verilmektedir. Günümüzde yapılan bazı çalışmalarda ve metaanalizlerde HD hastalarında antikoagülasyonun amacını yerine getiremeyip iskemik inme ataklarını engellemediği bununla birlikte kanama sıklığını artırdığı vurgulanmaktadır. Varfarin kullanımı mevcutsa, ilaç-ilaç etkileşimi yaratabilecek durumlara, varfarin metabolizmasında rol oynayabilecek metabolik bozukluklara (karaciğer fonksiyon bozukluğu vb.), kanama riski açısından ek antiplatelet ajan kullanımına özellikle dikkat etmek gereklidir.

Bölüm Editörü Notu:

Ek öneri yoktur