Editör: Prof. Dr. Dursun Aras
Soru: Yrd. Doç. Dr. Celal Kilit
Cevap: Uz. Dr. Mert İlker Hayıroğlu
Yardımcı Editör: Uz.Dr. Ümit Yaşar Sinan

A) Hastaya özgü öneriler;

Hasta ilk muayene edildiğinde bazı sorular cevaplanmalıdır. Bilinç kaybı tam olarak gerçekleşti mi? Bilinç kaybı geçici olarak ani başlangıçlı ve kısa süreli miydi? Hasta tamamen sekelsiz bir şekilde düzeldi mi? Hasta postural tonüsünü kaybetti mi? gibi sorular cevaplanmalıdır. Pek çok risk faktörünün dahil edildiği risk skorlamalarına göre hastalarda ciddi olay ve mortalite riski değerlendirilmiştir. Quinn ve ark. tarafından tanımlanan San Francisco kriterleri; anormal EKG, konjestif kalp yetmezliği, nefes darlığı, hematokrit <%30 ve sistolik kan basıncı <90mmHg risk faktörleri olarak belirlenmiştir. Risk faktörleri ≥1 olduğunda 7 günlük ciddi olaylar açısından %98 sensitiviteye sahip olduğu gösterilmiştir. Martin ve ark. tarafından yapılan çalışmada ise anormal EKG, ventriküler aritmi ve konjestif kalp yetersizliği hikayesi ve yaş >45 olması risk faktörü olarak belirlenmiştir. Bu risk faktörlerinden 3 veya 4’üne sahip olanlarda bir yıllık ciddi aritmi veya aritmik ölüm oranı %27’di. EGSYS skorunda ise senkop öncesi çarpıntı varlığı, anormal EKG ve/veya kalp hastalığı, efor sırasında senkop, supin pozisyonda senkop, otonomik prodromal belirtiler (bulantı/kusma) ve predispozan/presipite edici faktörler puanlandırılarak 2 yıllık mortalite ve kardiyak senkop olasılığı hesaplanmıştır. (3) Yapılan çalışmalardan görüleceği üzere anormal EKG, artmış yaş, kalp yetersizliğini gösteren veriler, 1-2 yıllık takipte kötü prognoza neden olmaktadır. Senkop tanısı koyulan hastalardan kısa dönemde yüksek riskli olarak gözüken ve ciddi değerlendirme gerektirenler, ciddi yapısal kalp hastalığı veya koroner arter hastalığı olanlardır (kalp yetersizliği, düşük EF, daha önce ME öyküsü vs.). Yüksek riskli bir diğer hasta grubu ise aritmik senkopu düşündürten klinik ve EKG bulguları olanlardır. Supin pozisyonda veya efor sırasında senkop, senkop sırasında çarpıntı, ailede ani kardiyak ölüm öyküsü, non-sustained VT, bifasiküler blok veya QRS>120 ms olduğu intraventriküler gecikmesi olanlar, uygunsuz sinus bradikardisi olanlar veya negatif inotropik ajan kullanmadan sinoatriyal bloku olanlar, pre-eksite QRS si olanlar, uzamış veya kısa QT si olanlar, V1-3 te RBBB paterninde ST elevasyonu olanlar (Brugada patern), ARVD’yi gösteren sağ prekordiyal negatif T dalgası, epsilon dalgası ve ventrikül geç potansiyeli olanlar bu gruba girer. Ayrıca ciddi anemisi veya elektrolit bozukluğu olan hastalarda hastaneye yatırılarak tedavi edilmelidir.

B) Genel öneriler;

Senkop, ani başlangıçlı, kısa süreli ve spontan tam düzelme ile izlenen geçici serebral hipoperfüzyon ile karakterize bilinç durumunun geçici olarak kaybolmasıdır. Senkop 3 ana başlık altında incelenebilir: A) Refleks (nöral yolla) senkop, B) Ortostatik hipotansiyona bağlı gelişen senkop, C) Kardiyak senkop (Kardiyovasküler). Refleks senkop, senkopun en sık sebebidir. Senkop etyolojisinde yaş önemli bir faktördür. Yaştan bağımsız olarak en sık sebep refleks senkop olmakla birlikte, 40 yaş altında geçici bilinç kayıpları ve >75 yaş hastalarda ortostatik hipotansiyon sıklığını ciddi olarak artırmaktadır. Prognostik önemi olan 2 parametre; ölüm riski ve hayatı tehdit edici olaylar ve senkopun tekrar etme riski ve fiziksel yaralanmadır. Geçici bilinç kaybı ile başvuran hastanın ilk değerlendirmesinde öncelikle dikkatli bir hikaye, ortostatik kan basıncı ölçümlerini kapsayan fizik muayene ve EKG yer almalıdır. Burdaki bulgulara ek olarak >40 yaş hastalarda karotis sinüs masajı yapılabilir. Yapısal kalp hastalığından şüphenilen veya daha önce yapısal kalp hastalığı tanısı konan hastalarda TTE yapılmalıdır. Aritmi sonucunda oluştuğu düşünülüyorsa acil EKG mönitörizasyonu yapılmalıdır. Ayakta kalmaya bağlı ortaya çıkan veya refleks mekanizmaya bağlı olduğu düşünülen bir senkop varsa ortostatik testler yapılmalıdır.

Yardımcı Editör Notu:

2017 yılında ACC/AHA/HRS tarafından yayınlanan senkop tanı ve tedavi kılavuzunda, senkop etyolojisinin araştırılması, kısa ve uzun vadeli mortalite-morbidite riskinin hesaplanması Sınıf I endikasyonla önerilmektedir.
1. Kısa vadeli risk faktörleri;

a. Öykü (poliklinik veya acil serviste)
– Erkek cinsiyet
– > 60 yaş
– Prodromal bulguların olmaması
– Bilinç kaybına neden olan çarpıntı
– Egzersizle ilişkili senkop
– Yapısal kalp hastalığı
– Ailede ani kardiyak ölüm öyküsü
– Travma
b. Fizik muayene veya laboratuar incelemesi
– Kanama bulgusu
– Persiste eden anormal vital bulgular
– Anormal EKG
– Travma

2. Uzun vadeli risk faktörleri

a. Öykü (poliklinik veya acil serviste)
– Erkek cinsiyet
– Ileri yaş
– Senkop öncesinde bulantı kusma gibi semptomların yokluğu
– Ventriküler aritmi
– Kanser
– Yapısal kalp hastalığı
– Kalp yetersizliği
– Serebrovasküler hastalık
– Diyabet
– Yüksek CHADS-2 skoru
b. Fizik muayene veya laboratuar incelemesi
– Anormal EKG
– Düşük GFR

 

Bölüm Editörü Notu:

Ek öneri yoktur

Anahtar Kelimeler: