Editör: Prof. Dr. Kurtuluş Özdemir
Soru: Dr. Savaş Özer
Cevap: Uz. Dr. Tuğba Aktemur
Yardımcı Editör: Uz. Dr. Ümit Yaşar Sinan

A) Hastaya özgü öneriler;

ASA, geri dönüşümsüz siklooksijenaz-1 inhibitörü olup tromboksan A2 üretimini azaltır. Önerilen doz 75-325 mg/gün arasındadır. Daha yüksek dozlarda (1g/gün) siklooksijenaz-2 enzimini de inhibe eder. Kardiyovasküler hastalıkların önlenmesinde, hem birincil, hem de ikincil korumada önerilir. Bu endikasyon ESC Stabil Koroner Arter Hastalığı Klavuzunda ”süresiz” olarak belirtilmiştir. İkincil önlemede, asetil salisilik asit tedavisi gerektiren durumlardan bazıları şunladır:

  1. AKS geçiren hastalarda, tekrarlayan olayları önlemek için,
  2. Akut iskemik inme geçiren hastalarda,
  3. Karotis arter hastalığı, PAH, CABG ya da koroner stent girişimi öyküsünü de kapsayan stabil kardiyovasküler hastalığı olan hastalarda,
  4. Koroner arter stent öyküsü olan hastalarda İATT’nin parçası olarak önerilir.

Kronik ASA kullanımı ile görülen en sık yan etki, GİS kanamalardır, sıklıkla üst GİS kanamaları görülür ve ana şikayet melenadır. Alt GİS kanamaları ise göreceli olarak daha az sıklıkta görülür. Anjiyodisplazi ve buna bağlı kanamalar, antiplatelet tedavilere bağlı olduğu gibi; anjiodisplazi sıklığı, von Willebrand hastalığı, son dönem böbrek yetersizliği ve aortik kapak stenozu gibi durumlarda normal popülasyona göre daha yüksek bulunmuştur.
Hasta örneğinde, öncelikle hemoglobin düzeyi 10g/dl’nin üzerinde tutulacak şekilde eritrosit süspansiyonu verilmelidir. Hastanın birlikte aldığı tedaviler sorgulanmalıdır. Kanama riskini, steroid olmayan antiinflamatuar ilaçların veya antikoagülanların aspirin ile beraber kullanımı arttırır. 2016 Avrupa Gastroenteroloji Derneği, Alt Gastrointestinal Kanamaların Yönetimi Kılavuzuna göre, yüksek riskli kardiyovasküler hastalığı olup, ikincil önleme için aspirin kullanan hastaların, tekrarlayan alt GİS kanamalarının olması durumunda, aspirin kesilmesi önerilmemektedir. Bu nedenle aspirin tedavisine devam edilmesi gerekmektedir.

B) Genel öneriler;

Öncelikle özellikle divertikül ya da anjiodisplaziye bağlı akut alt GİS kanamaları olan hastalarda steroid dışı antiinflamatuar ilaçların kullanımından kesinlikle kaçınılmalıdır. Hasta, birincil önlem için aspirin alıyorsa, kesilmesi önerilir. Eğer ikincil önlem için alıyorsa, aspirine devam etmesi önerilir. İATT ya da aspirin olmayan antiplatelet tedavileri (P2Y12 inhibitörleri gibi) tekli tedavi olarak alan hastalarda, endoskopik tedavinin yeterliliği göz önünde bulundurularak aspirin olmayan antiplatelet tedavi en az yedi gün kesilmelidir. Üstte de belirtildiği gibi aspirin kesilmemelidir. 90 gün içinde AKS ya da 30 gün içinde koroner stent öyküsü olan hastanın, akut alt GİS kanaması durumunda, ikili tedavinin kesilmesi önerilmez.

Yardımcı Editör Notu:

Hayatı tehdit edici kanamalarda (İKK gibi) ve kanama riski yüksek olan cerrahi girişimlerde (beyin cerrahisi, gözün arka kamara operasyonları ve spinal cerrahi gibi) fayda-zarar dengesi gözetilerek ASA kesilebilir. Ancak hemodinamik olarak bozukluk yaratmayan ve hayatı tehdit edici olmayan durumlarda özellikle de sekonder korunmada ASA tedavisine devam edilmelidir.

Bölüm Editörü Notu:

Ek öneri yoktur